Men wil in de Edisonstraat een “kralensnoer van bijzondere objecten” maken. “Interventies” die, zoals dat heet, “de buurt anders op de kaart zetten”. “Sculpturaal” moeten ze worden, “specifiek en expressief”, “eigenzinnig en expliciet”. Zou de gedachte echt zijn dat een reeks artistieke experimenten de problemen van Woensel helpt op te lossen? En is het niet een gevaar dat de houdbaarheid van louter expressiviteit in gebouwde vorm – mooi, maar betekenisloos – maar heel beperkt is? Zeker op de locatie bij het Baekelandplein, tussen belendingen die zelf al betrekkelijk abstracte moderne gebouwen zijn? Een sculptuur zou hier wegvallen, krachteloos worden.
Als er dan al een expressief object moet komen, dan liefst een object dat in eerste instantie niet opvalt. Dat pas op het tweede gezicht gaat spreken. Iets wat vertrouwd is, en pas bij beter kijken geheimen lijkt te herbergen. Iets wat al betekenis heeft van zichzelf. Een ready made.
Ready mades bestaan ook in de architectuur. Zoals de inzending van Adolf Loos voor de Chicago Tribune Tower Competition in 1922. Een zuivere ready made, inclusief vileine woordspeling: Loos had voor de krant de Chicago Tribune een “column” gemaakt.


Marcel Duchamp liet in 1920 door een New Yorkse meubelmaker een verkleind Frans balkon maken en zette dat op een sokkel. Hij noemde het “Fresh Widow” (een klaarblijkelijke woordspeling op ‘French window’) en signeerde het met zijn vrouwelijke alter ego Rose Sélavy. In latere versies voegde hij een r toe en werd dat Rrose Sélavy. Een klein lichtbauw stel ramen, schattig bijna. Een alledaags, vertrouwd, architectonisch voorwerp. Zou dat niet, flink uitvergroot, op zo’n sokkel kunnen komen?


Toch, bij wat beter kijken, heeft het ook wat grimmigs. De ramen zijn beplakt met zwart glanzend leer. Dat lijkt te maken te hebben met de weduwe uit de titel. Europa had net de Eerste Wereldoorlog doorstaan, en die had nogal wat weduwen opgeleverd. Schrijnend genoeg zagen velen daarvan zich gedwongen tot prostitutie.
Wacht eens even. De Edisonstraat? Het Baekelandplein? Woensel heeft uiteraard haar geschiedenis met prostitutie, nu keurig netjes legaal gecentraliseerd op het Baekelandplein. Is dat dan wel passend, zo’n raam uitvergroot op een sokkel, bijna als een uithangbord? Met die schrijnende bijbetekenis?
Duchamp veranderde “Rose” in “Rrose”. Daarmee werd zijn alter ego fonetisch “Eros, c’est la vie”. Bij de sceptische Duchamp is de seksuele connotatie nooit ver weg, zeker ook in verband met glas, ramen, etalages, kijken, gluren. Misschien is het beter de geschiedenis van Woensel, ook als die schrijnende episodes heeft gekend, niet te verloochenen.
Een ready made van een ready made. Nu nog een titel. Rrose?


plattegrond 1e verdieping

plattegrond 2e verdieping

plattegrond 3e verdieping

aanzicht Edisonstraat

zijaanzicht doorgang naar Baekelandplein

horizontale doorsnede gevel